و كوشش و تلاش مىشمرد تا آنجا كه در جمله شعارگونه قرآنى لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى بهره انسان را منحصرا در كوشش و كارش قرار مىدهد . پيشوايان اسلامى براى اينكه سر مشقى به ديگران بدهند در بسيارى از مواقع كار مىكردند كارهايى سخت و توانفرسا . پيامبران پيشين نيز از اين قانون مستثنى نبودند ، از چوپانى گرفته ، تا خياطى ، و زره بافى و كشاورزى ، اگر مفهوم تضمين روزى از طرف خدا ، نشستن در خانه و انتظار رسيدن روزى باشد ، نبايد پيامبران و امامان كه از همه آشناتر به مفاهيم دينى هستند اينهمه براى روزى تلاش كنند . بنا بر اين ما هم مىگوئيم روزى هر كس مقدر و ثابت است ، ولى در عين حال مشروط به تلاش و كوشش مىباشد ، و هر گاه اين شرط حاصل نشود مشروط نيز از ميان خواهد رفت . اين درست به آن مىماند كه مىگوئيم « هر كس اجلى دارد و مقدار معينى از عمر » مسلما مفهوم اين سخن آن نيست كه اگر انسان حتى دست به انتحار و خودكشى و يا تغذيه از مواد زيانبخش بزند تا اجل معينى زنده مىماند ، مفهومش اين است كه اين بدن استعداد بقاء تا يك مدت قابل ملاحظه دارد اما مشروط به اينكه اصول بهداشت را رعايت كند و از موارد خطر بپرهيزد ، و آنچه سبب مرگ زودرس مىشود از خود دور كند . نكته مهم اين است كه آيات و روايات مربوط به معين بودن روزى در واقع ترمزى است روى افكار مردم حريص و دنياپرست كه براى تامين زندگى به هر در مىزنند ، و هر ظلم و جنايتى را مرتكب مىشوند ، به گمان اينكه اگر چنين نكنند زندگيشان تامين نمىشود . آيات قرآن و احاديث اسلامى به اين گونه افراد هشدار مىدهد كه بيهوده دست و پا نكنند ، و از طريق نامعقول و نامشروع براى تهيه روزى تلاش ننمايند ، همين اندازه كه آنها در طريق مشروع گام بگذارند و تلاش و كوشش كنند مطمئن